Oorzaken van Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH)
Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) kan door verschillende aandoeningen of gebeurtenissen ontstaan. Sommige oorzaken leiden plotseling tot hersenletsel, terwijl andere zich geleidelijk ontwikkelen. De oorzaak bepaalt mede welke delen van de hersenen worden beschadigd en welke klachten iemand kan ontwikkelen.
Beroerte (CVA)
Een beroerte is de meest voorkomende oorzaak van Niet-Aangeboren Hersenletsel, vooral bij ouderen. Een beroerte ontstaat wanneer de bloedtoevoer naar een deel van de hersenen wordt onderbroken of wanneer een bloedvat in de hersenen scheurt.
Er zijn twee vormen van een beroerte:
- Herseninfarct: een bloedvat raakt afgesloten door een bloedstolsel, waardoor een deel van de hersenen onvoldoende zuurstof en voedingsstoffen ontvangt. Hersencellen kunnen hierdoor binnen enkele minuten afsterven.
- Hersenbloeding: een bloedvat scheurt, waardoor bloed in of rondom het hersenweefsel terechtkomt. De bloeding veroorzaakt druk op het hersenweefsel en kan eveneens leiden tot beschadiging van hersencellen.
Traumatisch hersenletsel
Traumatisch hersenletsel ontstaat door een kracht van buitenaf die het hoofd of de hersenen beschadigt.
Veelvoorkomende oorzaken zijn:
- Verkeersongevallen;
- Valincidenten;
- Sportongevallen;
- Geweld;
- Bedrijfsongevallen.
De ernst varieert van een lichte hersenschudding tot ernstig hersenletsel met blijvende beperkingen.
Hersentumor
Een hersentumor kan zowel goedaardig als kwaadaardig zijn. De klachten ontstaan doordat de tumor groeit en druk uitoefent op omliggend hersenweefsel. Ook behandelingen zoals een operatie, bestraling of chemotherapie kunnen gevolgen hebben voor het functioneren van de hersenen.
Zuurstoftekort
De hersenen zijn volledig afhankelijk van een constante aanvoer van zuurstof. Wanneer deze toevoer langere tijd wordt onderbroken, kunnen hersencellen onherstelbaar beschadigd raken.
Zuurstoftekort kan onder andere ontstaan door:
- een hartstilstand;
- bijna-verdrinking;
- verstikking;
- ernstige ademhalingsproblemen;
- langdurige lage bloeddruk.
De ernst van het letsel hangt af van de duur van het zuurstoftekort.
Infecties van de hersenen
Bepaalde infecties kunnen een ontsteking van de hersenen of de hersenvliezen veroorzaken. Voorbeelden zijn:
- hersenvliesontsteking (meningitis);
- hersenontsteking (encefalitis).
Door de ontsteking kan hersenweefsel beschadigd raken, waardoor blijvende neurologische klachten kunnen ontstaan.
Vergiftiging en schadelijke stoffen
Ook bepaalde giftige stoffen kunnen hersenletsel veroorzaken. Dit kan onder andere optreden bij:
- koolmonoxidevergiftiging;
- bepaalde medicijnen in hoge doseringen;
- alcoholmisbruik;
- drugsgebruik;
- blootstelling aan bepaalde chemische stoffen.
Niet iedere vergiftiging leidt tot blijvende schade, maar ernstige vergiftigingen kunnen onherstelbaar hersenletsel veroorzaken.
Neurologische en andere medische aandoeningen
Sommige neurologische aandoeningen of ernstige medische complicaties kunnen eveneens leiden tot Niet-Aangeboren Hersenletsel. Voorbeelden zijn:
- epilepsie met langdurige aanvallen (status epilepticus);
- ernstige stofwisselingsstoornissen;
- complicaties na een hersenoperatie;
- bepaalde auto-immuunziekten die de hersenen aantasten.
Hoewel deze oorzaken minder vaak voorkomen dan een beroerte of traumatisch hersenletsel, kunnen ook zij leiden tot blijvende beperkingen.
Meerdere oorzaken tegelijk
Soms ontstaat NAH niet door één enkele gebeurtenis, maar door een combinatie van factoren. Vooral bij ouderen komen meerdere aandoeningen tegelijkertijd voor. Zo kan iemand bijvoorbeeld een beroerte krijgen na jarenlang bestaande hart- en vaatziekten of een val doormaken als gevolg van duizeligheid, medicijngebruik of evenwichtsproblemen.
Voor zorgprofessionals Is het daarom belangrijk niet alleen aandacht te hebben voor het hersenletsel zelf, maar ook voor de onderliggende aandoeningen en risicofactoren. Een goed begrip van de oorzaak helpt bij het herkennen van klachten, het bieden van passende zorg en het voorkomen van nieuwe complicaties.