Hoe ontstaat Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH)?
Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH) ontstaat wanneer de hersenen na de geboorte beschadigd raken. Deze beschadiging kan plotseling optreden, maar ook geleidelijk ontstaan door een ziekte of aandoening. De gevolgen zijn afhankelijk van de oorzaak, de plaats van het letsel in de hersenen, de omvang van de beschadiging en de snelheid waarmee medische behandeling wordt gestart.
Artsen onderscheiden twee hoofdgroepen van NAH: Traumatisch hersenletsel en niet-traumatisch hersenletsel.
Traumatisch hersenletsel
Traumatisch hersenletsel ontstaat door een kracht van buitenaf die de hersenen beschadigt.
Dit kan bijvoorbeeld gebeuren bij:
- een verkeersongeval;
- een val;
- een sportongeval;
- geweld tegen het hoofd;
- een bedrijfsongeval.
Door de klap kunnen hersencellen, bloedvaten en zenuwverbindingen beschadigd raken. Soms is er alleen sprake van een lichte hersenschudding, maar ernstig letsel kan leiden tot blijvende beperkingen of levensbedreigende complicaties.
Niet-traumatisch hersenletsel
Niet-traumatisch hersenletsel ontstaat door een ziekte of aandoening binnen het lichaam.
De meest voorkomende oorzaken zijn:
- een beroerte (CVA), waaronder een herseninfarct of hersenbloeding;
- een hersentumor;
- zuurstoftekort van de hersenen, bijvoorbeeld na een hartstilstand of bijna-verdrinking;
- hersenvliesontsteking of hersenontsteking;
- ernstige infecties;
- vergiftiging;
- bepaalde neurologische aandoeningen.
Vooral een beroerte is één van de meest voorkomende oorzaken van NAH bij ouderen.
Wat gebeurt er in de hersenen?
De hersenen bestaan uit miljarden zenuwcellen die voortdurend met elkaar communiceren. Wanneer hersencellen beschadigd raken of afsterven, kunnen zij hun functie niet meer goed uitvoeren. Hierdoor kunnen verbindingen tussen verschillende hersengebieden verstoord raken.
Welke klachten ontstaan, Hangt af van het deel van de hersenen dat beschadigd is. Zo kan schade in het ene gebied leiden tot verlamming of problemen met spreken, terwijl schade in een ander gebied vooral invloed heeft op het geheugen, gedrag, emoties of het vermogen om informatie te verwerken.
De hersenen beschikken over een zekere mate van neuroplasticiteit. Dit betekent dat gezonde hersengebieden gedeeltelijk functies van beschadigde gebieden kunnen overnemen. Dit proces verloopt langzaam en verschilt per persoon. Revalidatie en gerichte training kunnen dit herstelproces ondersteunen, maar volledig herstel is niet altijd mogelijk.
Herstel na NAH
Het herstel begint direct nadat het letsel is ontstaan en kan maanden tot jaren doorgaan. De grootste vooruitgang wordt vaak gezien in de eerste maanden, maar ook daarna kunnen mensen nog nieuwe vaardigheden ontwikkelen of beter leren omgaan met hun beperkingen.
De mate van herstel is afhankelijk van verschillende factoren, waaronder:
- de oorzaak van het hersenletsel;
- de ernst en omvang van de beschadiging;
- de leeftijd;
- de algemene gezondheid;
- de snelheid waarmee behandeling is gestart;
- de kwaliteit van de revalidatie;
- de ondersteuning vanuit familie en zorgverleners.
Hoewel sommige mensen vrijwel volledig herstellen, houden anderen blijvende lichamelijke, cognitieve of emotionele beperkingen. Daarom is goede begeleiding, begrip en een persoonsgerichte benadering essentieel binnen de zorg voor mensen met Niet-Aangeboren Hersenletsel.