Welkom 
 

Wat is vermijdende coping?

Definitie.

Iedereen krijgt in het leven te maken met stress, tegenslagen, verlies, ziekte of andere ingrijpende gebeurtenissen. De manier waarop iemand hiermee omgaat, wordt een coping stijl genoemd. Coping is een verzamelnaam voor de gedachten en gedragingen die iemand gebruikt om met spanning of moeilijke situaties om te gaan.

Vermijdende coping 

Is een coping stijl waarbij iemand belastende situaties, emoties of problemen tijdelijk of langdurig uit de weg gaat. 

Dat kan bewust gebeuren, maar vaak ook onbewust. 

Het doel is meestal niet om problemen te ontkennen, maar om de spanning, angst of emotionele belasting tijdelijk te verminderen.

Volgens Nederlandse psychologen 

Is vermijdende coping op zichzelf geen psychische stoornis, maar een manier waarop iemand probeert met stress om te gaan. 

Of deze coping stijl helpend of juist belemmerend is, hangt af van de situatie, de duur en de gevolgen.

Het Nederlands Jeugdinstituut (NJi) en de Utrechtse Coping Lijst (UCL), die veel wordt gebruikt binnen de Nederlandse psychologie, beschrijven vermijding als één van de verschillende manieren waarop mensen kunnen reageren op stressvolle omstandigheden.

Gezonde en ongezonde vermijding
Vermijding is niet altijd verkeerd. Soms kan het juist verstandig zijn om een moeilijke beslissing of een emotioneel gesprek even uit te stellen. 

Bijvoorbeeld wanneer iemand ernstig ziek is, net slecht nieuws heeft gekregen of volledig uitgeput is. 

Tijdelijke afstand nemen kan dan helpen om emoties eerst tot rust te laten komen en later met meer overzicht naar de situatie te kijken.

Nederlandse professionals noemen dit een tijdelijke beschermende coping strategie.
Er ontstaat pas een probleem wanneer vermijding een vast patroon wordt en iemand structureel moeilijke situaties blijft ontwijken. 

Problemen worden dan niet opgelost, maar stapelen zich op.

Voorbeelden hiervan zijn:

  • moeilijke gesprekken steeds uitstellen;
  • conflicten vermijden;
  • gevoelens niet uitspreken;
  • geen professionele hulp zoeken terwijl deze wel nodig is;
  • belangrijke beslissingen blijven uitstellen;
  • doen alsof er niets aan de hand is;
  • voortdurend afleiding zoeken om niet met problemen bezig te hoeven zijn.


Op korte termijn kan dit rust geven. Op langere termijn nemen de spanningen vaak juist toe doordat de onderliggende problemen blijven bestaan.

Het Trimbos-instituut beschrijft 

Dat langdurige stress en psychische belasting kunnen leiden tot minder effectief omgaan met problemen. 

Hierdoor kunnen mensen steeds meer geneigd zijn moeilijke situaties uit de weg te gaan in plaats van deze actief aan te pakken.

Wanneer wordt vermijding een probleem?
Nederlandse professionals kijken niet naar één enkele gebeurtenis, maar naar het gehele patroon.

Vermijding wordt meestal problematisch wanneer:

  • problemen maanden of jaren blijven bestaan zonder dat zij worden aangepakt;
  • relaties hieronder gaan lijden;
  • werk of studie hierdoor verslechtert;
  • lichamelijke of psychische klachten toenemen;
  • de omgeving steeds minder begrijpt wat er gebeurt;
  • kinderen spanning ervaren doordat belangrijke onderwerpen niet bespreekbaar zijn;
  • iemand geen hulp durft of wil vragen terwijl de problemen blijven toenemen.


De vermijding zelf is dan vaak niet meer de oplossing, maar wordt onderdeel van het probleem.
Daarbij benadrukken Nederlandse professionals dat vermijdende coping nooit los mag worden bekeken van de omstandigheden. Langdurige ziekte, chronische pijn, burn-out, rouw, financiële problemen of andere zware belastingen kunnen ervoor zorgen dat iemand tijdelijk minder goed in staat is om moeilijke situaties actief aan te pakken. Daarom is zorgvuldig onderzoek naar de onderliggende oorzaken altijd belangrijk.

Praktijkvoorbeeld
Onderstaand praktijkvoorbeeld is fictief en dient uitsluitend ter illustratie van hoe vermijdende coping zich in de praktijk kan voordoen.

Jan en Truus zijn al vijftien jaar samen. Enkele jaren geleden krijgt Truus een chronische aandoening waardoor zij steeds minder energie heeft. De zorg voor het gezin, het werk en de financiële zorgen nemen langzaam toe. Jan merkt dat hij steeds meer spanning ervaart, maar bespreekt dit nauwelijks. Wanneer Truus vraagt hoe het met hem gaat, antwoordt hij vaak: "Het gaat wel."
Ook gesprekken over hun relatie stelt hij telkens uit. Hij stort zich volledig op zijn werk en probeert thuis zo min mogelijk over gevoelens te praten. Hierdoor ontstaat steeds meer emotionele afstand. Truus voelt zich alleen, terwijl Jan denkt dat hij juist problemen voorkomt door conflicten uit de weg te gaan.

In deze situatie kan sprake zijn van vermijdende coping. Het vermijden van moeilijke gesprekken vermindert op korte termijn de spanning, maar vergroot op langere termijn de afstand binnen de relatie.
Tegelijkertijd kan dit gedrag óók samenhangen met overbelasting, angst om de ander nog meer pijn te doen, schuldgevoelens, onzekerheid of emotionele uitputting. 

Nederlandse professionals benadrukken daarom dat gedrag nooit vanuit één verklaring mag worden beoordeeld. Een zorgvuldige beoordeling van de volledige situatie blijft altijd noodzakelijk.

Gewetensvraag
Wanneer jij een moeilijke situatie meemaakt, stel jezelf dan eens de volgende vraag:
Ben ik dit probleem bewust even aan het uitstellen om later beter te kunnen handelen, of stel ik het steeds opnieuw uit omdat ik de spanning niet wil voelen?
Deze vraag sluit aan bij wat Nederlandse psychologen beschrijven: tijdelijke afstand nemen kan helpend zijn, maar wanneer uitstel een blijvend patroon wordt waardoor problemen groter worden, is het verstandig om hierover in gesprek te gaan of professionele ondersteuning te zoeken.

Samenvatting
Vermijdende coping is een manier waarop iemand probeert om te gaan met stress, emoties of moeilijke omstandigheden door deze tijdelijk of langdurig uit de weg te gaan. Deze copingstijl is niet automatisch ongezond. Soms biedt vermijding juist tijdelijk bescherming. Wanneer problemen echter structureel worden vermeden en belangrijke gesprekken, emoties of beslissingen steeds worden uitgesteld, kunnen de gevolgen groter worden voor de persoon zelf, relaties, kinderen, werk en gezondheid. Nederlandse professionals adviseren daarom om niet alleen naar het gedrag te kijken, maar altijd ook naar de omstandigheden waarin iemand zich bevindt.

Nederlandse websites