Welkom 
 

Zijn alle oorzaken van de relatieproblemen werkelijk onderzocht?

Wanneer een relatie onder druk komt te staan door een meningeoom, CVS/ME of een andere chronische aandoening, ontstaat gemakkelijk de overtuiging dat de relatie zelf het probleem is geworden. 

Partners kunnen het gevoel krijgen dat zij alleen nog ruzie hebben, elkaar niet meer begrijpen of dat uit elkaar gaan de enige oplossing is.

Juist op dat moment is een belangrijke vraag op zijn plaats:
Is het verantwoord om te concluderen dat een relatie niet meer te herstellen is, wanneer de neurologische, neuropsychologische en systemische gevolgen van chronische ziekte nooit volledig zijn onderzocht?

Deze vraag is niet bedoeld om een scheiding af te wijzen of om te suggereren dat iedere relatie behouden kan blijven. 

De vraag is bedoeld om stil te staan bij de mogelijkheid dat langdurige ziekte het functioneren van beide partners zodanig heeft beïnvloed, dat de relatie wordt beoordeeld vanuit een situatie van chronische overbelasting in plaats van vanuit de werkelijke mogelijkheden van beide partners.

Een relatie beoordelen terwijl beide partners overbelast zijn
Wanneer één partner een meningeoom heeft en de andere partner leeft met CVS/ME, functioneren beide mensen mogelijk al jarenlang onder omstandigheden die de hersenen, het lichaam en het emotionele functioneren voortdurend belasten.

Bij een meningeoom kunnen onder andere voorkomen:

  • cognitieve vertraging;
  • overprikkeling;
  • ernstige vermoeidheid;
  • concentratieproblemen;
  • geheugenproblemen;
  • veranderingen in emoties of gedrag;
  • verminderd initiatief;
  • moeite met plannen en overzicht houden.


Bij CVS/ME kunnen onder andere voorkomen:

  • post-exertionele malaise (PEM);
  • brain fog;
  • ernstige mentale en lichamelijke uitputting;
  • prikkelgevoeligheid;
  • cognitieve problemen;
  • slaapstoornissen;
  • beperkte belastbaarheid.

Wanneer beide partners dagelijks met dergelijke beperkingen leven, verandert niet alleen hun lichamelijk functioneren, maar ook de manier waarop zij communiceren, conflicten oplossen, emoties verwerken en gezamenlijk beslissingen nemen.
Juist daarom is het de vraag of voortdurende ruzies altijd uitsluitend iets zeggen over de kwaliteit van de relatie, of ook iets kunnen zeggen over de uitzonderlijke omstandigheden waarin beide partners jarenlang hebben moeten functioneren.

Gedrag krijgt pas betekenis binnen de context
Een ruzie ontstaat nooit in een vacuüm.
Wanneer langdurige vermoeidheid, neurologische beperkingen, mantelzorgbelasting, zorgen over de toekomst, financiële druk, verlies van werk, opvoeding van kinderen en chronische stress jarenlang samenkomen, verandert ook de manier waarop mensen reageren.

Een kort antwoord kan voortkomen uit overprikkeling.
Het vergeten van afspraken kan samenhangen met cognitieve problemen.
Het vermijden van gesprekken kan het gevolg zijn van mentale uitputting.
Terugtrekken kan een poging zijn om verdere overbelasting te voorkomen.
Dat betekent niet dat alle gedrag door ziekte wordt verklaard. Mensen blijven verantwoordelijk voor hun eigen keuzes en gedrag. 

Wel betekent het dat gedrag pas goed begrepen kan worden wanneer ook de medische, neuropsychologische en relationele context wordt meegenomen.

Wanneer een eenvoudig narratief ontstaat
Na langdurige conflicten proberen mensen vaak te begrijpen waarom de relatie is vastgelopen.

Daaruit kan een relatief eenvoudige verklaring ontstaan, zoals:
"We hadden alleen maar ruzie."
"We pasten gewoon niet meer bij elkaar."
"We konden elkaar niet veranderen."

Dergelijke uitspraken kunnen een oprechte persoonlijke beleving zijn.
Tegelijkertijd kunnen zij onvolledig zijn wanneer nooit zorgvuldig is onderzocht welke invloed chronische ziekte, neuropsychologische veranderingen, brain fog, PEM, mantelzorgbelasting en langdurige overbelasting op de relatie hebben gehad.
Een narratief helpt mensen om gebeurtenissen betekenis te geven. Dat betekent echter niet automatisch dat het volledige verhaal daarmee is verteld.

Cognitieve dissonantie kan het beeld versmallen
Psychologen beschrijven dat mensen spanning ervaren wanneer gevoelens, overtuigingen en gedrag niet meer goed op elkaar aansluiten. 

Dit wordt cognitieve dissonantie genoemd.

Bij langdurige ziekte kan iemand tegelijkertijd ervaren:

  • liefde voor de partner;
  • uitputting door de dagelijkse situatie;
  • schuldgevoel;
  • verlangen naar rust;
  • behoefte aan autonomie;
  • verdriet over wat verloren is gegaan.

Wanneer deze gevoelens moeilijk samen te brengen zijn, bestaat het risico dat één verklaring steeds dominanter wordt. 

Hierdoor kunnen andere verklaringen, zoals de invloed van ziekte of langdurige overbelasting, minder aandacht krijgen.
Dat is geen bewijs dat iemand bewust de werkelijkheid verdraait. Het laat wel zien waarom juist in complexe situaties een brede professionele beoordeling belangrijk is.

Waarom Nederlandse professionals een brede beoordeling adviseren
Nederlandse richtlijnen benadrukken dat complexe gezinsproblematiek vraagt om een integrale benadering.

Dat betekent dat niet alleen wordt gekeken naar:

  • de conflicten;
  • de wens tot scheiden;
  • de praktische situatie.


Maar ook naar:

  • neurologische gevolgen;
  • neuropsychologische beperkingen;
  • cognitief functioneren;
  • lichamelijke belastbaarheid;
  • psychische belasting;
  • mantelzorgbelasting;
  • de draagkracht van beide partners;
  • de ontwikkeling van de kinderen;
  • de beschermende factoren binnen het gezin.

Juist doordat verschillende factoren elkaar beïnvloeden, is samenwerking tussen medische en psychosociale professionals belangrijk.

Het belang van neuropsychologisch onderzoek
Wanneer hersenfuncties mogelijk zijn veranderd, kan neuropsychologisch onderzoek waardevolle informatie geven.

Hiermee kan onder andere worden onderzocht:

  • aandacht;
  • geheugen;
  • informatieverwerking;
  • executieve functies;
  • prikkelverwerking;
  • mentale belastbaarheid;
  • emotionele regulatie.

Deze informatie kan helpen om gedrag beter te begrijpen.
Niet om verantwoordelijkheid weg te nemen, maar om onderscheid te maken tussen wat voortkomt uit ziekte en wat voortkomt uit andere relationele processen.

De draagkracht van een gezin
Bij langdurige ziekte is niet alleen de draagkracht van één persoon belangrijk.
Het gaat om de gezamenlijke draagkracht van het hele gezin.
Wanneer beide ouders langdurig lichamelijk en cognitief beperkt zijn, 

ontstaat een gezin waarin voortdurend keuzes moeten worden gemaakt:

  • wie brengt de kinderen naar school;
  • wie kookt;
  • wie werkt;
  • wie rust;
  • wie gaat naar het ziekenhuis;
  • wie vangt de kinderen op;
  • wie heeft vandaag nog energie.

Wanneer deze gezamenlijke draagkracht jarenlang kleiner is dan de dagelijkse belasting, kunnen spanningen steeds verder oplopen.
In zo'n situatie is het begrijpelijk dat partners elkaar minder goed begrijpen.
Juist daarom is het belangrijk om niet alleen het gedrag te beoordelen, maar ook de omstandigheden waarin dat gedrag ontstond.

Het belang van kinderen
Voor kinderen maakt het veel uit waardoor spanningen ontstaan.
Kinderen begrijpen meestal niet waarom ouders ruzie maken.
Wel voelen zij de spanning.

Wanneer conflicten voortkomen uit langdurige ziekte, overbelasting en onbegrepen neurologische gevolgen, hebben kinderen er belang bij dat deze factoren worden herkend.
Niet omdat daarmee iedere scheiding kan worden voorkomen.
Maar omdat een betere beoordeling kan leiden tot betere ondersteuning van beide ouders en daarmee ook van de kinderen.

Nederlandse richtlijnen noemen juist samenwerking tussen ouders, vermindering van conflicten, aandacht voor loyaliteitsproblemen en het voorkomen van parentificatie als belangrijke beschermende factoren voor kinderen.

Wanneer een scheiding toch volgt
Ook na zorgvuldig onderzoek kan blijken dat partners niet meer samen verder willen of kunnen.
Een brede beoordeling garandeert daarom geen herstel van de relatie.
Wel vergroot zij de kans dat beslissingen worden genomen op basis van een zo volledig mogelijk beeld van de medische, neuropsychologische, relationele en gezinsfactoren.
Dat is niet alleen belangrijk voor beide partners, maar vooral ook voor de kinderen, die afhankelijk zijn van volwassenen om complexe situaties zorgvuldig te beoordelen.

Tot slot
Chronische ziekte, een meningeoom, CVS/ME, brain fog, PEM en langdurige neuropsychologische belasting kunnen veel meer invloed hebben op een partnerrelatie dan aan de buitenkant zichtbaar is.
Juist daarom pleiten Nederlandse professionals voor een brede, multidisciplinaire beoordeling waarin niet alleen wordt gekeken naar de zichtbare conflicten, maar ook naar de onderliggende medische, cognitieve, 

Psychologische en gezinsfactoren.
Wanneer deze factoren onvoldoende worden onderzocht, bestaat het risico dat een relatie wordt beoordeeld op basis van de gevolgen van langdurige overbelasting, terwijl belangrijke verklaringen buiten beeld blijven.
Een zorgvuldige beoordeling is daarom niet alleen van belang voor beide partners, maar ook voor de kinderen. Hoe beter de werkelijke oorzaken worden begrepen, hoe groter de kans dat passende ondersteuning kan worden geboden en dat beslissingen worden genomen vanuit een volledig beeld van de situatie, met het belang van het kind als uitgangspunt.

Nederlandse professionele bronnen

.