Als je vooral ziet wat je al gelooft

Bevestigingsbias, ook wel bevestigingsvooroordeel genoemd, is de menselijke neiging om informatie vooral op te merken, te zoeken of te onthouden wanneer deze aansluit bij wat we al denken. 

Informatie die onze overtuiging tegenspreekt, kan daardoor minder aandacht krijgen of gemakkelijker worden weggewuifd.

Dit gebeurt meestal niet bewust.
Zodra iemand eenmaal een bepaald beeld heeft gevormd van een persoon, gebeurtenis of situatie, kan nieuwe informatie door dat bestaande beeld worden geïnterpreteerd.

Het gevolg is dat dezelfde overtuiging zichzelf steeds opnieuw lijkt te bevestigen.
Dat kan invloed hebben op relaties, conflicten en besluitvorming. Wanneer vooral wordt gezocht naar voorbeelden die het eigen standpunt ondersteunen, kunnen andere verklaringen uit beeld raken. Ook informatie van anderen kan dan selectief worden beoordeeld: wat past wordt meegenomen, wat niet past krijgt minder gewicht.

Bevestigingsbias betekent niet dat iedere overtuiging onjuist is.
Het laat vooral zien waarom het belangrijk is om actief te onderzoeken welke informatie tegen onze eigen conclusie ingaat.

Kritische gewetensvraag
Als u informatie die uw overtuiging bevestigt direct accepteert, maar informatie die haar tegenspreekt telkens verklaart, relativeert of afwijst: onderzoekt u dan nog wat waar is, of beschermt u vooral het verhaal dat u al heeft gevormd?

Nederlandse professionele bronnen
Erasmus Universiteit Rotterdam – Context effect and confirmation bias in criminal fact finding
Universiteit Utrecht – Confirmation bias en informatieverwerking