Als denken niet meer vanzelf gaat

Executieve functies zijn hersenfuncties die helpen om gedrag te sturen.
Ze zijn nodig om te plannen, overzicht te houden, keuzes te maken, problemen op te lossen, aandacht vast te houden en gedrag aan te passen wanneer een situatie verandert.

Bij een hersenaandoening of hersenletsel kunnen deze functies verstoord raken.
Iemand kan daardoor moeite krijgen om aan een taak te beginnen, afspraken te organiseren, meerdere stappen achter elkaar uit te voeren of flexibel te reageren wanneer iets anders loopt dan verwacht.
Ook impulsiviteit, herhaling van gedrag of moeite met het overzien van gevolgen kunnen voorkomen.

Deze problemen zijn vaak niet direct zichtbaar.
Daardoor kan gedrag door anderen worden uitgelegd als luiheid, desinteresse, koppigheid of onwil, terwijl een neurologische of cognitieve beperking een rol kan spelen.
Dat kan thuis, binnen relaties en op het werk tot misverstanden en conflicten leiden.

Niet iedere verandering in gedrag betekent dat sprake is van een executieve functiestoornis.
Bij duidelijke of aanhoudende veranderingen is professionele beoordeling belangrijk om mogelijke oorzaken van elkaar te onderscheiden.

Kritische gewetensvraag
Wanneer iemand na een hersenaandoening anders functioneert dan vroeger:
hoe snel noemen we gedrag onwil of gebrek aan inzet, zonder ons eerst af te vragen of die persoon het op dat moment daadwerkelijk nog op dezelfde manier kán?

Nederlandse professionele bronnen
Hersenstichting – Problemen met uitvoerende functies
https://www.hersenstichting.nl/gevolgen-van-een-hersenaandoening/problemen-met-uitvoerende-functies/

Hersenletsel.nl – Gevolgen voor denken en doen
https://www.hersenletsel.nl/alles-over-nah/gevolgen-van-nah/gevolgen-voor-denken-en-doen/